DE MIDDELEEUWEN OLDAMBT

Wetenschap, kosmos en tijd

Arabische wetenschap van gewicht

Omstreeks 750 omarmde de Arabisch islamitische wereld als eerste samenleving de Griekse wetenschappen terwijl de christelijke kerk deze rationele wetenschappen nog afwees. Ze ontwikkelden Darwinistische ideevormingen lang voordat West Europa zich daarin ging verdiepen. Ze blonken onder andere uit in navigatie, sterrenkunde en geneeskunde. Vanaf omstreeks 1200 vernam ook Europa van deze wetenschappen.

Muzische wetenschap

Over de artes liberales, de artes mechanicae en de artes magicae, teksten over bijvoorbeeld grammatica, astronomie, vaardigheden en ambachtelijke kunde. Aan het nuttige karakter van magische teksten kan worden getwijfeld. Over de wetenschappelijke denkwijze en de opkomst van universiteiten en hoe de ambachtelijke kunsten een eigen weg bevochten naar scholingsmogelijkheden.

Een kathedrale kosmos

Een beschrijving van het middeleeuwse wereldbeeld over de kosmos en de Primum Mobile, de hemelen, het firmament, de planeten en de plaats van de Aarde daarin in het ondermaanse. Over de Dierenriem en de planetenkinderen, de rol van Mercurius, de Maan en haar verbinding met vrouwe Aventure en over de introductie in West Europa van oude kennis: de Aarde is rond.

De kalender en de elementen aarde, water, lucht en vuur

Over het ontstaan van de kalender, sleuteldagen, het maanjaar, het zonnejaar, de moeilijke berekening van Paaszondag, de Werken van de Maand en zakagenda's (ja, deze bestonden echt). Ook komen een kalendermanuscript aan de orde waarin verbinding wordt gelegd met de Griekse elementenleer en een bijzondere wijzerplaat met zes cirkels waarin het gehele middeleeuwse wereldbeeld is verwoord.

Tijd en het magisch tandrad

Over de ontwikkeling van het middeleeuwse tijdsbesef met een uitleg van de bijbelse tijd, de gebedsuren van de dag en het ritme van de seizoenen. Voorts een beschrijving van de dagelijkse praktijk waarin een gerecht een gebed lang moest koken en een reis zoveel uren gaans was. Met de introductie van de mechanische klok was niet in enen de zandloper verdwenen maar dat magische tandrad kreeg bij de edelen wel een eigen kamer.

Tuinen